[Golongan Penyelidikan ICONADA]Daripada “Usaha Akan Diberi Ganjaran” kepada “Mengapa Perlu Berusaha?”: Kelahiran Masyarakat Jurang Insentif di Jepun

1.Apabila Masyarakat Tidak Lagi Percaya kepada Usaha

Setiap zaman mempunyai satu ungkapan yang merumuskan keadaan jiwanya.

Jepun pada era pertumbuhan ekonomi pesat percaya bahawa: Jika anda berusaha, anda akan berjaya.

Selepas gelembung ekonomi pecah pada awal 1990-an, masyarakat mula meragui: Usaha tidak semestinya membawa kejayaan.

Hari ini pula, semakin ramai anak muda Jepun beranggapan bahawa: Kejayaan atau kegagalan telah ditentukan lebih awal; usaha tidak banyak mengubah apa-apa.

Perubahan psikologi inilah yang menjadi inti kepada konsep “Jurang Insentif” (Incentive Divide) yang dikemukakan oleh ahli sosiologi Jepun, Takehiko Kariya.

Selama ini, masyarakat cenderung memahami ketidaksamaan melalui jurang pendapatan, jurang kekayaan atau jurang pendidikan. Namun Kariya berhujah bahawa jurang yang lebih mendalam sebenarnya berlaku dalam minda manusia.

Apa yang memisahkan kelas sosial bukan sekadar sumber yang dimiliki, tetapi harapan terhadap masa depan.

Apabila sebahagian masyarakat masih percaya bahawa usaha mempunyai makna, manakala sebahagian yang lain telah kehilangan keyakinan tersebut, maka lahirlah sebuah masyarakat yang terbelah oleh jurang insentif.

2.Bagaimana “Pendidikan Santai” Mencipta Ketidaksamaan Baharu

Ironinya, sistem pendidikan Jepun suatu ketika dahulu dianggap antara instrumen paling berjaya di dunia dalam mewujudkan kesaksamaan sosial.

Selepas Perang Dunia Kedua, Jepun membangunkan sistem pendidikan awam yang meluas dan berkualiti tinggi. Tidak kira latar belakang keluarga, pelajar yang rajin berpeluang memasuki sekolah menengah terbaik, universiti terkemuka, dan akhirnya memperoleh pekerjaan yang stabil dalam syarikat besar atau sektor awam.

Sistem ini menjadi salah satu asas pembentukan masyarakat kelas menengah Jepun.

Namun pada tahun 1990-an, kerajaan Jepun mula memperkenalkan reformasi pendidikan yang dikenali sebagai *Yutori Kyōiku* atau “Pendidikan Santai”.

Matlamatnya ialah untuk mengurangkan tekanan peperiksaan yang terlalu berat, memendekkan kandungan kurikulum dan memberikan lebih banyak ruang kepada pelajar untuk belajar secara kreatif serta berdikari.

Pembuat dasar percaya bahawa jika kanak-kanak tidak lagi dibebani budaya peperiksaan yang ekstrem, mereka akan menjadi lebih inovatif dan berfikiran kritis.

Namun hasilnya jauh berbeza daripada apa yang diharapkan.

Keluarga kaya segera menghantar anak-anak mereka ke pusat tuisyen (*juku*), sekolah swasta dan pelbagai program pendidikan tambahan untuk menampung kekurangan masa pembelajaran di sekolah.

Sebaliknya, keluarga kelas pekerja dan berpendapatan rendah tidak mempunyai sumber yang sama.

Akibatnya, kesaksamaan relatif yang selama ini dipelihara oleh pendidikan awam mula terhakis.

Secara zahirnya, semua pelajar mendapat lebih banyak kebebasan.

Tetapi secara realitinya, mereka mula bergerak ke arah masa depan yang semakin berbeza mengikut kedudukan sosial keluarga masing-masing.

3.Krisis Sebenar Bukan Jurang Pencapaian, Tetapi Jurang Motivasi

Penemuan paling penting Kariya bukanlah perbezaan prestasi akademik.

Sebaliknya, beliau mendapati bahawa keyakinan terhadap masa depan mula berpecah mengikut kelas sosial.

Pelajar daripada keluarga berstatus sosioekonomi tinggi masih percaya bahawa: Belajar dengan tekun akan membawa mereka ke universiti ternama.

Universiti ternama akan membuka pintu ke syarikat besar. Dan usaha akhirnya akan menghasilkan kehidupan yang lebih baik. Oleh itu, mereka terus melaburkan masa dan tenaga dalam pendidikan.

Sebaliknya, ramai pelajar daripada keluarga yang kurang berkemampuan mula membentuk kepercayaan yang berbeza:

Walaupun mereka belajar bersungguh-sungguh, masa depan mereka mungkin tidak berubah secara ketara. Maka mereka mula menarik diri daripada persaingan akademik.

Inilah yang dimaksudkan dengan “Jurang Insentif”.

Dalam pandangan tradisional, pencapaian rendah sering dianggap sebagai masalah kemampuan individu.

Namun teori jurang insentif menunjukkan bahawa ramai pelajar sebenarnya mempunyai kemampuan, tetapi mereka tidak lagi percaya bahawa usaha itu berbaloi.

Apabila mitos mobiliti sosial mula runtuh, motivasi untuk belajar turut hilang.

Dan keadaan ini jauh lebih berbahaya daripada ketidaksamaan sumber pendidikan semata-mata. Kerana ia berlaku pada tahap psikologi dan kesedaran sosial.

4.Dari Sekolah ke Tempat Kerja: Warisan Generasi yang Hilang

Corak psikologi ini kemudiannya merebak ke pasaran buruh Jepun.

Kajian longitudinal oleh Institut Dasar Buruh dan Latihan Jepun (JILPT) menunjukkan bahawa kesetiaan generasi muda terhadap syarikat semakin merosot.

Pada masa lalu, syarikat Jepun menawarkan apa yang dianggap sebagai kontrak sosial tidak rasmi: pekerjaan seumur hidup sebagai balasan kepada kesetiaan pekerja.

Namun selepas kejatuhan ekonomi gelembung, sistem tersebut mula terhakis.

Semakin ramai anak muda memasuki pasaran kerja sebagai pekerja kontrak, sambilan atau pekerja sementara.

Lebih penting lagi, peluang untuk berpindah daripada pekerjaan tidak tetap kepada pekerjaan tetap semakin berkurangan.

Generasi muda mula menyedari bahawa: Walaupun mereka bekerja keras, mereka belum tentu dapat memasuki laluan kerjaya yang stabil.

Maka lahirlah versi pasaran buruh bagi jurang insentif.

Golongan yang memiliki pendidikan, rangkaian sosial dan sokongan keluarga masih mampu menembusi pasaran kerja utama.

Sebaliknya, sebahagian yang lain mula menerima pekerjaan tidak tetap sebagai norma kehidupan.

Mereka bukan tidak memahami nilai pekerjaan tetap. Mereka hanya tidak lagi yakin bahawa mereka mampu mencapainya.

Apabila keyakinan itu hilang, keinginan untuk berusaha juga semakin lemah.

Apa yang kelihatan seperti sikap pasif sebenarnya merupakan strategi penyesuaian yang rasional terhadap realiti yang mereka hadapi.

5.Mekanisme Psikologi di Sebalik “Masyarakat Berkeinginan Rendah”

Ramai pemerhati melihat fenomena “masyarakat berkeinginan rendah” di Jepun sebagai masalah budaya.

Anak muda tidak mahu berkahwin. Tidak mahu membeli rumah. Tidak mahu naik pangkat. Tidak mahu memulakan perniagaan.

Namun dari sudut jurang insentif, semua fenomena ini mempunyai logik yang sama.

Apabila seseorang percaya bahawa masa depan berbaloi untuk diperjuangkan, dia akan sanggup berusaha.

Apabila kepercayaan itu hilang, dia akan mengurangkan jangkaan terhadap kehidupan.

Lalu penggunaan menurun. Kadar perkahwinan menurun. Kadar kelahiran menurun.
Keusahawanan menurun. Keinginan untuk maju dalam kerjaya juga menurun.

Malah pelaburan emosi dalam hubungan sosial turut berkurangan. Ini bukan kerana generasi muda tidak mempunyai impian. Sebaliknya, kos untuk mencapai impian semakin tinggi, sedangkan kebarangkalian untuk berjaya semakin rendah.

Dalam keadaan sedemikian, pilihan yang paling rasional ialah mengurangkan risiko dan menurunkan harapan. Oleh itu, “keinginan rendah” bukan sekadar pilihan peribadi, tetapi hasil daripada struktur sosial yang berubah.

6.Pengajaran Jepun: Bahaya Sebenar Adalah Kehilangan Harapan

Apa yang paling membimbangkan tentang krisis pendidikan Jepun bukanlah kemerosotan keputusan peperiksaan atau kelembapan ekonomi semata-mata.

Bahaya sebenar ialah hilangnya satu kepercayaan kolektif:

Bahawa usaha boleh mengubah masa depan.

Apabila kepercayaan ini runtuh, ketidaksamaan tidak lagi terhad kepada jurang pendapatan atau kekayaan.

Ia berubah menjadi jurang harapan.

Anak-anak daripada keluarga berada terus percaya kepada masa depan.

Anak-anak daripada keluarga yang kurang bernasib baik pula semakin kehilangan keyakinan terhadap masa depan.

Apabila sistem pendidikan gagal merapatkan jurang ini, ia tidak lagi berfungsi sebagai tangga mobiliti sosial.

Sebaliknya, ia menjadi mekanisme yang mengulang dan mengekalkan stratifikasi sosial dari satu generasi ke generasi berikutnya. Dalam konteks ini, Jepun sebenarnya tidak sekadar berdepan dengan krisis pendidikan atau krisis pekerjaan.

Ia sedang menghadapi krisis kepercayaan sosial.

Mana-mana masyarakat mungkin masih mampu bertahan dengan ketidaksamaan ekonomi. Namun sangat sedikit masyarakat yang mampu bertahan apabila harapan itu sendiri menjadi tidak sama rata.

Apabila generasi muda mula percaya bahawa usaha tidak lagi membawa makna, yang sedang merosot bukan sekadar ekonomi. Yang sedang merosot ialah kemampuan sesebuah masyarakat untuk membayangkan masa depannya sendiri.