[Golongan Penyelidikan iCONADA] Reformasi Pendidikan Mesti Melangkaui Wawasan: Menjadikan Modal Insan Kekuatan Terbesar Sarawak

Ucapan Premier Sarawak, Tan Sri Abang Johari Tun Openg, pada Persidangan Pengurusan Pendidikan Pengetua-Pengetua Sekolah Menengah Sarawak Ke-61 baru-baru ini bukan sekadar satu lagi ucapan dasar mengenai pendidikan. Sebaliknya, ia merupakan penegasan semula terhadap satu visi jangka panjang bahawa kemakmuran masa depan Sarawak tidak akan ditentukan oleh kekayaan sumber aslinya semata-mata, tetapi oleh kualiti modal insan yang berjaya dibangunkan.

Mesej utama beliau wajar diberi pengiktirafan. Dalam era yang dipacu oleh kecerdasan buatan (AI), transformasi digital, teknologi hijau dan ekonomi berasaskan pengetahuan, kekuatan sebenar sesebuah negeri tidak lagi bergantung kepada keluasan wilayah atau jumlah penduduk. Sebaliknya, daya saing ditentukan oleh keupayaan melahirkan rakyat yang berilmu, berkemahiran, inovatif dan mampu menyesuaikan diri dengan cabaran dunia yang sentiasa berubah.

Penekanan Premier Abang Johari bahawa pendidikan tidak seharusnya hanya berorientasikan pencapaian akademik, tetapi menjadi platform mengenal pasti serta membangunkan bakat dalam pelbagai bidang strategik, mencerminkan pemahaman yang progresif terhadap peranan pendidikan. Sekolah bukan sekadar tempat melahirkan pelajar yang cemerlang dalam peperiksaan, tetapi institusi yang membentuk individu berfikiran kritis, kreatif, celik teknologi serta mampu menyumbang secara bermakna kepada masyarakat.

Pendekatan ini amat relevan bagi Sarawak. Negeri yang kaya dengan sumber asli ini telah lama menyedari bahawa pertumbuhan ekonomi yang mampan tidak boleh bergantung kepada minyak, gas, balak atau tenaga boleh diperbaharui semata-mata. Sumber-sumber tersebut hanya menyediakan peluang, tetapi manusialah yang akan mengubah peluang itu menjadi kemajuan dan kemakmuran yang berkekalan.

Namun begitu, reformasi pendidikan tidak akan berjaya sekadar bersandarkan wawasan. Matlamat yang besar mesti disokong oleh dasar yang konsisten, komitmen institusi serta pelaburan jangka panjang.

Premier menggunakan analogi sebuah pasukan bola sepak bagi menggambarkan pentingnya pembangunan bakat secara sistematik untuk membentuk sebuah "pasukan ekonomi" yang mantap. Analogi ini cukup menarik. Namun, setiap pasukan bola sepak yang berjaya dibina melalui sistem pembangunan akar umbi yang tersusun, jurulatih yang berkualiti, kemudahan yang lengkap serta pelaburan berterusan. Begitu jugalah dengan pendidikan. Guru memerlukan latihan profesional yang berterusan, sekolah memerlukan kemudahan yang mencukupi, manakala setiap pelajar—sama ada di bandar mahupun di kawasan luar bandar—berhak menikmati peluang pendidikan yang sama rata.

Oleh itu, usaha merapatkan jurang pendidikan antara kawasan bandar dan luar bandar perlu terus menjadi keutamaan. Akses kepada internet berkelajuan tinggi, guru yang berkualiti, kemudahan pembelajaran moden dan teknologi digital mesti dinikmati oleh semua sekolah sekiranya prinsip kesaksamaan pendidikan benar-benar mahu direalisasikan.

Satu perkembangan yang wajar dipuji ialah kesungguhan kerajaan Sarawak menterjemahkan janji kepada tindakan. Antara contoh yang paling signifikan ialah pelaksanaan dasar yang membolehkan lepasan Sijil Peperiksaan Bersepadu (UEC) yang memenuhi syarat diterima melanjutkan pengajian ke universiti milik kerajaan Sarawak.

Dasar ini mempunyai makna yang jauh lebih besar daripada sekadar peluang memasuki institusi pengajian tinggi. Selama berdekad-dekad, isu pengiktirafan UEC menjadi perdebatan di peringkat nasional. Namun Sarawak memilih pendekatan yang lebih pragmatik dengan meletakkan pembangunan bakat sebagai keutamaan dan membuka laluan kepada pelajar yang layak tanpa mengira aliran pendidikan yang mereka ikuti. Langkah ini menghantar mesej yang jelas bahawa tiada anak Sarawak yang berpotensi harus dipinggirkan hanya kerana latar belakang sistem persekolahan mereka.

Lebih penting lagi, dasar ini membuktikan kredibiliti kerajaan dalam melaksanakan apa yang dijanjikan. Reformasi pendidikan tidak akan memperoleh keyakinan rakyat sekiranya hanya berhenti pada ucapan dan slogan. Dengan menunaikan komitmen terhadap lepasan UEC yang layak, kerajaan Sarawak membuktikan bahawa visinya untuk membangunkan modal insan disokong oleh tindakan yang nyata. Konsistensi inilah yang meningkatkan keyakinan masyarakat bahawa agenda reformasi pendidikan akan terus dilaksanakan secara bersungguh-sungguh.

Dalam masa yang sama, kecemerlangan pendidikan tidak boleh hanya tertumpu kepada bidang sains dan teknologi. Walaupun pendidikan STEM amat penting untuk pertumbuhan ekonomi masa hadapan, aspek kreativiti, kebudayaan, nilai kemanusiaan dan tanggungjawab sosial juga tidak boleh diketepikan. Tenaga kerja yang benar-benar berdaya saing bukan sahaja mahir dari segi teknikal, tetapi juga memiliki imaginasi, daya tahan, kemahiran komunikasi serta kemampuan bekerjasama dalam masyarakat yang pelbagai budaya.

Bagi sebuah negeri majmuk seperti Sarawak, sistem pendidikan perlu bukan sahaja memelihara warisan budaya, malah menggalakkan inovasi. Industri kreatif, seni, budaya dan keusahawanan berpotensi menjadi pemacu baharu ekonomi negeri sekiranya pendidikan berjaya membentuk generasi yang bukan sahaja cemerlang dari segi intelek, tetapi juga yakin terhadap identiti dan budaya sendiri.

Premier Abang Johari juga tepat apabila menegaskan bahawa reformasi pendidikan bukan tanggungjawab kerajaan semata-mata. Guru, pengetua, ibu bapa, Persatuan Ibu Bapa dan Guru (PIBG) serta masyarakat keseluruhannya mempunyai peranan yang sama penting. Pendidikan ialah tanggungjawab bersama, dan hanya melalui kerjasama erat semua pihak transformasi yang sebenar dapat direalisasikan.

Cabaran terbesar tetap terletak pada aspek tadbir urus. Pendidikan masih berada di bawah bidang kuasa Kerajaan Persekutuan, manakala Sarawak memainkan peranan sebagai rakan strategik. Justeru, kerjasama yang lebih erat antara kerajaan Persekutuan dan kerajaan Sarawak amat diperlukan supaya matlamat dasar dapat diterjemahkan kepada pelaksanaan yang berkesan. Inisiatif negeri dalam menyediakan biasiswa, memperkukuh pendidikan teknikal, membangunkan infrastruktur digital dan memperluas akses kepada pendidikan tinggi merupakan langkah penting, namun penyelarasan yang berterusan tetap menjadi kunci kejayaan.

Hakikatnya, pendidikan bukan projek politik jangka pendek. Ia merupakan pelaburan jangka panjang yang hasilnya hanya dapat dinikmati oleh generasi akan datang. Keputusan yang dibuat hari ini akan menentukan lahirnya pemimpin, saintis, usahawan dan warga yang bakal mencorakkan masa depan Sarawak.

Premier Abang Johari telah mengemukakan satu visi yang jelas untuk membangunkan Sarawak berteraskan ilmu pengetahuan, teknologi dan inovasi. Kesediaan kerajaan negeri melaksanakan dasar-dasar yang memberi manfaat kepada pembangunan modal insan, termasuk membuka peluang kepada lepasan UEC yang layak untuk melanjutkan pengajian di universiti milik Sarawak, memberikan asas kukuh untuk masyarakat terus yakin terhadap hala tuju reformasi pendidikan negeri ini.

Akhirnya, kejayaan reformasi pendidikan Sarawak tidak akan diukur melalui dokumen dasar atau ucapan di pentas persidangan. Sebaliknya, kejayaannya akan dinilai berdasarkan sejauh mana setiap anak Sarawak, tanpa mengira latar belakang, diberi peluang yang adil untuk mengembangkan potensi diri. Sekiranya Sarawak terus menyelaraskan wawasan dengan pelaksanaan, melabur secara konsisten dalam pembangunan modal insan dan meletakkan pendidikan sebagai asas utama dasar pembangunan negeri, maka impian untuk muncul sebagai sebuah ekonomi maju yang berteraskan ilmu, teknologi dan inovasi bukan lagi sekadar cita-cita, tetapi satu kenyataan yang mampu dicapai.