Comment

Comment by No Agency on Sunday

Siswazah Generasi Z : Graduan Paling Malang?

Nombor pekerjaan di Amerika Syarikat kelihatan masih normal dan kadar pengangguran juga rendah, tetapi seorang pemilik syarikat teknologi memberi amaran bahawa kadar pengangguran sebenar dalam kalangan graduan universiti di AS kini telah mencecah 9%, dan dengan penggunaan AI untuk menggantikan tenaga kerja, angka ini boleh meningkat melebihi 30% dalam beberapa tahun akan datang.

Ketika ini, dalam kalangan graduan universiti berumur 22 hingga 27 tahun di AS, kadar pengangguran adalah sekitar 5.6%, manakala kadar pengangguran keseluruhan penduduk ialah 4.2%. Namun, peluang pekerjaan semakin sukar didapati. Sejak ChatGPT menjadi popular pada 2022, jumlah jawatan kosong di AS telah merosot hampir 32%.

Pencari kerja muda yang kurang pengalaman paling terkesan oleh perubahan ini. Menurut laporan Kickresume, kira-kira 58% graduan Generasi Z pada 2024 dan 2025 masih belum mendapat pekerjaan pertama mereka, berbanding hanya 25% dalam kalangan Generasi Y dan Generasi X pada tahun-tahun sebelumnya.

Sektor teknologi juga semakin perlahan dalam pengambilan pekerja. Menurut laporan 2025 oleh firma modal teroka SignalFire, sejak 2019, pengambilan graduan baharu oleh 15 syarikat teknologi terbesar telah menurun lebih 50%. Sebelum pandemik, graduan Generasi Z membentuk 15% daripada pekerja baharu di syarikat teknologi besar, tetapi kini hanya sekitar 7%.

Dalam perbincangan tentang kesan AI, tokoh seperti Geoffrey Hinton memberi amaran bahawa pengangguran boleh meningkat mendadak kerana golongan kaya akan menggunakan AI untuk menggantikan pekerja. Ahli ekonomi di Federal Reserve Bank of Dallas menyatakan bahawa pekerja muda kebanyakannya hanya mempunyai pengetahuan teori yang mudah diautomasi oleh AI, berbeza dengan pengalaman kerja sebenar.

CEO Anthropic, Dario Amodei meramalkan bahawa menjelang 2030, separuh daripada pekerjaan kolar putih boleh diautomasi. CEO OpenAI, Sam Altman pula berkata AI kini sudah memberi tekanan besar kepada pekerja peringkat permulaan, dan AI hari ini seperti pelatih yang akhirnya akan menjadi seperti jurutera perisian berpengalaman.

Baru-baru ini, CEO syarikat AI ServiceNow menyatakan bahawa menjelang 2030, akan ada sekitar 3 bilion “ejen digital” bukan manusia yang mampu melaksanakan tugas harian pekerja peringkat asas dan pertengahan, sekali gus menggantikan banyak jawatan yang tidak berbeza secara ketara.

Ketua Pegawai Eksekutif Larry Fink juga menekankan bahawa walaupun tanpa kemelesetan, kadar pengangguran graduan boleh mencapai paras tertinggi kerana AI berkembang lebih pantas daripada kemampuan masyarakat untuk menyesuaikan diri. Beliau percaya laluan tradisional ke pekerjaan kolar putih melalui pendidikan universiti akan berubah.

Sebaliknya, beliau berpendapat pekerjaan paling selamat kini adalah dalam bidang teknikal seperti elektrik, HVAC, paip dan kerja keluli, selari dengan kebangkitan industri dan pembangunan infrastruktur. Syarikat pelaburan BlackRock juga merancang pelaburan besar dalam latihan kemahiran untuk melatih puluhan ribu pekerja teknikal dalam beberapa tahun akan datang.(Rujukan)

Comment by No Agency on Sunday

[Golongan Penyelidikan ICONADA] Sabah dalam Zaman AI: Apabila Budaya Menjadi Kekuatan Masa Depan

Perkembangan AI sedang mengubah nilai kemahiran manusia. Dalam suasana tidak menentu ini, profesor terkenal dari Wharton School, Ethan Mollick, menegaskan bahawa pendidikan luas berasaskan kemanusiaan semakin penting kerana ia melatih pemikiran kritikal, komunikasi dan keupayaan menyesuaikan diri. Pandangan ini membuka ruang besar untuk Sabah muncul sebagai wilayah yang memiliki kelebihan unik dalam zaman AI.

Sabah bukan sekadar kaya dengan sumber alam, tetapi juga kaya dengan pengalaman budaya hidup yang sukar digantikan mesin. AI mampu meniru bahasa, menghasilkan imej dan menganalisis data, tetapi ia masih lemah dalam memahami makna mendalam di sebalik adat, hubungan komuniti dan pengalaman manusia yang diwarisi turun-temurun. Di sinilah kekuatan Sabah menjadi relevan.

Masyarakat pelbagai etnik seperti Kadazan-Dusun, Bajau, Murut dan Rungus menyimpan pengetahuan budaya yang luas, daripada adat perkahwinan hingga falsafah hubungan dengan alam. Pengetahuan ini bukan hanya bahan warisan, tetapi sumber pemikiran kreatif dan sosial yang diperlukan dalam ekonomi masa depan. Dunia AI memerlukan manusia yang mampu mentafsir konteks, membina kepercayaan dan memahami emosi budaya — sesuatu yang lahir daripada pengalaman masyarakat, bukan semata-mata latihan teknikal.

Selain itu, Sabah memiliki hubungan rapat antara manusia dan alam sekitar. Kehidupan komuniti di kampung, amalan pertanian tradisional, seni kraftangan serta budaya lisan membentuk cara fikir yang lebih holistik. Dalam era automasi, kemahiran seperti empati, penceritaan, rundingan budaya dan kefahaman identiti tempatan akan menjadi semakin bernilai kerana ia tidak mudah diautomatikkan.

Sabah juga berpotensi menjadi pusat ekonomi kreatif berasaskan budaya. Pelancongan budaya, dokumentasi bahasa etnik, seni persembahan tradisional dan kandungan digital tempatan boleh berkembang dengan bantuan AI tanpa kehilangan identiti asal. AI boleh menjadi alat memperluas warisan Sabah ke dunia, tetapi manusia Sabah sendiri tetap menjadi sumber utama makna dan keaslian budaya tersebut.

Apa yang penting ialah Sabah tidak boleh hanya mengejar pembangunan teknologi secara sempit. Pendidikan di Sabah perlu menggabungkan teknologi dengan sejarah, bahasa, seni dan pemikiran kemanusiaan. Pendekatan ini selari dengan pandangan Ethan Mollick bahawa dalam zaman penuh ketidakpastian, masyarakat yang memiliki pendidikan luas dan identiti budaya kukuh akan lebih tahan menghadapi perubahan.

Dalam dunia yang semakin dipenuhi AI, kelebihan sebenar Sabah mungkin bukan pada kemampuan bersaing dengan mesin, tetapi pada kemampuan menawarkan sesuatu yang mesin tidak mampu miliki: pengalaman manusia yang kaya, berakar budaya dan penuh makna.

Comment by No Agency on May 14, 2026 at 3:54pm

Elemen Pendidikan dan Latihan Teknikal dan Vokasional (TVET) Dalam Drama Nippon: Inspirasi Pelancongan di Kawasan Terpencil Sabah Oleh Golongan Penyedikan ICONADA

Drama Jepun atau drama Nippon bukan sahaja terkenal kerana jalan cerita yang menyentuh emosi dan penuh disiplin budaya kerja, malah turut membawa pelbagai elemen Pendidikan dan Latihan Teknikal dan Vokasional (TVET). Melalui paparan kemahiran praktikal, latihan pekerjaan, dan semangat profesionalisme, drama-drama ini mampu memberi inspirasi kepada masyarakat dalam membangunkan sektor pelancongan, khususnya di kawasan terpencil Sabah.

Sabah sememangnya terkenal dengan keindahan alam semula jadi, kepelbagaian budaya etnik, dan kawasan luar bandar yang masih mengekalkan identiti tradisional. Kawasan seperti Kundasang, Ranau, Kota Belud, Kudat, Pitas, dan Semporna mempunyai potensi besar untuk dibangunkan melalui pendekatan TVET sebagaimana yang sering dipaparkan dalam drama Jepun.

Budaya Kerja dan Disiplin Sebagai Asas Pelancongan

Antara elemen utama TVET dalam drama Nippon ialah budaya kerja yang berdisiplin, menepati masa, dan mengutamakan kualiti perkhidmatan. Dalam konteks pelancongan Sabah, nilai-nilai ini sangat penting untuk meningkatkan pengalaman pelancong, terutama di kawasan terpencil yang semakin mendapat perhatian pelancong tempatan dan antarabangsa.

Penduduk kampung yang terlibat dalam sektor homestay, pemandu pelancong, pengusaha makanan tradisional, dan operator aktiviti rekreasi boleh menerapkan budaya kerja profesional bagi memastikan pelancong menerima layanan terbaik. Sikap mesra, kebersihan persekitaran, dan pengurusan aktiviti yang sistematik mampu menjadikan kawasan luar bandar Sabah lebih kompetitif sebagai destinasi pelancongan.

Comment by No Agency on May 14, 2026 at 3:36pm

Kemahiran Praktikal Dalam Industri Pelancongan

Drama Jepun sering menampilkan watak yang mempunyai kemahiran khusus seperti memasak, pengurusan hotel, pertanian moden, dan pengendalian teknologi. Elemen ini selari dengan keperluan industri pelancongan Sabah yang memerlukan tenaga kerja mahir dalam pelbagai bidang.

Sebagai contoh, masyarakat di kawasan terpencil Sabah boleh memanfaatkan latihan TVET dalam:

* pengurusan chalet dan homestay,
* penyediaan makanan tradisional,
* pengendalian aktiviti eko-pelancongan,
* kraftangan etnik,
* fotografi pelancongan,
* dan pemasaran digital.

Kemahiran ini bukan sahaja membantu meningkatkan ekonomi penduduk setempat, malah mengurangkan penghijrahan belia ke bandar kerana peluang pekerjaan dapat diwujudkan di kampung sendiri.

TVET dan Eko-Pelancongan Sabah

Sabah terkenal dengan keunikan alam semula jadinya seperti Gunung Kinabalu, pulau-pulau di Semporna, hutan hujan tropika, dan habitat hidupan liar. Drama Nippon sering menunjukkan bagaimana masyarakat Jepun menghargai alam sekitar dan mengurus kawasan luar bandar secara lestari.

Pendekatan ini boleh dicontohi dalam pembangunan eko-pelancongan di Sabah. Melalui latihan TVET, komuniti luar bandar dapat mempelajari teknik pengurusan pelancongan lestari seperti:

* pemeliharaan alam sekitar,
* pengurusan sisa pelancongan,
* keselamatan aktiviti lasak,
* dan penggunaan teknologi hijau.

Dengan adanya kemahiran tersebut, kawasan terpencil Sabah mampu menjadi destinasi pelancongan bertaraf antarabangsa tanpa merosakkan warisan alam semula jadi.

Pembangunan Insaniah dan Jati Diri Belia

Satu lagi elemen penting dalam drama Jepun ialah semangat tidak mudah berputus asa, kerjasama kumpulan, dan rasa bangga terhadap pekerjaan. Nilai ini sangat penting dalam membentuk generasi muda Sabah yang kreatif dan berdaya saing.

Melalui pendidikan TVET, golongan belia di kawasan luar bandar boleh dilatih menjadi usahawan pelancongan, pemandu pelancong profesional, atau pengusaha produk tempatan. Mereka bukan sahaja memperoleh kemahiran teknikal, malah belajar membina keyakinan diri, komunikasi berkesan, dan kepimpinan.

Kesimpulan

Elemen TVET dalam drama Nippon sebenarnya memberikan banyak pengajaran yang relevan kepada pembangunan pelancongan di kawasan terpencil Sabah. Gabungan disiplin kerja, kemahiran praktikal, penggunaan teknologi, dan semangat komuniti mampu membantu masyarakat luar bandar meningkatkan taraf ekonomi melalui sektor pelancongan.

Sekiranya pendekatan ini diterapkan secara menyeluruh melalui latihan TVET dan sokongan kerajaan, kawasan terpencil Sabah bukan sahaja mampu menarik lebih ramai pelancong, malah dapat menjadi contoh pembangunan pelancongan lestari yang berjaya di Malaysia.

Comment by No Agency on May 13, 2026 at 10:18am

Empowering Communities and Rural Chinese Independent Schools in Sabah Through Creative and Cultural Industries (CCI)-Based TVET Innovation

The educational and socioeconomic landscape of Sabah possesses its own unique dynamics. Unlike in Peninsular Malaysia, Chinese Independent High Schools (SMPC) in Sabah operate under a dual-stream system, which mandates students to sit for the Sijil Pelajaran Malaysia (SPM) alongside the Unified Examination Certificate (UEC). This inclusive model successfully attracts non-Chinese communities, transforming Sabah's SMPCs into highly effective agents of cultural integration and national unity.

However, for SMPCs operating in rural and interior regions of Sabah—such as parts of the East Coast or the state's hinterlands—bridging the skill and economic gaps with the local community remains a primary challenge. As a solution, synergy between Technical and Vocational Education and Training (TVET) and the Cultural and Creative Industries (CCI) is now seen as a critical driver to strengthen rural community relations.

Why is TVET-CCI Innovation Relevant to Rural Sabah?

Sabah is incredibly rich in cultural heritage, traditional handicrafts, local herbs, and ecotourism potential. By introducing TVET modules rooted in the Cultural and Creative Industries (CCI), rural SMPCs can transcend their traditional role as purely academic institutions to serve as community skill incubator hubs.

This TVET-CCI innovation can be channelled through several key areas:

Digital Education & Creative Design: Training rural youths in product branding, e-commerce, and digital marketing to elevate local micro-entrepreneurs' products into global markets.

Heritage Technology & Modern Crafts: Blending traditional ethnic Sabahan craftsmanship or textiles (such as Pis embroidery or Rungus weaving) with modern design technologies to create high-value commercial goods.

Agritourism & Creative Hospitality: Utilizing fertile rural lands by training students and local youths in Community-Based Tourism (CBT) management and creative hospitality industries.

Bridging Communities and Expanding Employability

This initiative directly breaks down barriers between independent schools and rural societies, which are predominantly made up of diverse indigenous Bumiputera ethnic groups. When TVET-CCI projects are executed, school facilities can be utilized as workshop hubs where villagers and students learn side-by-side. This creates a win-win ecosystem: schools gain community backing, while the community gains access to practical skill training without needing to migrate to major cities.

Furthermore, the Sabah State Government's commitment to recognizing the UEC for state scholarships, combined with the increasing momentum of TVET training opportunities in China offered to Sabahan youths, opens new corridors for these school leavers. Rural students equipped with creative TVET skills have the opportunity to pursue advanced global training, eventually bringing that expertise back to develop their home districts.

Conclusion

Through a CCI-based TVET innovation approach, rural Chinese Independent High Schools in Sabah can prove that their role transcends ethnic and geographical boundaries. This effort not only elevates vocational education but also revitalizes the local economy in line with the "Sabah Maju Jaya" spirit. The close integration between schools, creative industries, and local communities will serve as the ultimate formula to drive sustainable rural socioeconomic transformation in Sabah.

Comment by No Agency on December 28, 2025 at 7:07pm

About the Founder of iconada.tv（爱垦网）
Dr. Tan Beng Huat(陈明发博士)

As 2026 approaches, the non-profit network ICONADA 爱垦网(www.iconada.tv) will mark its 17th anniversary. Dr. Tan, its founder, is widely recognized as a pioneer in research and development of Malaysia’s cultural and creative industries. In addition to ICONADA, he also founded 《叙叙吧Cerita Malaysia》 (www.ceritamalaysia.org), a platform dedicated to documenting, cultivating, and advancing local cultural narratives and creative practices.

Dr. Tan’s professional journey spans more than four and a half decades. In the 1970s, he participated in specialized training programs by national psychological warfare unit （perang saraf）under Malaysia's Prime Minister Department, an experience that contributed to his early understanding of human behavior, communication dynamics, and social influence.

He later emerged as a nationally recognized senior human resources trainer, and became an influential advocate and strategist for youth movements, contributing to leadership development and civic engagement initiatives nationwide.

Following 16 years in human resource development, Dr. Tan transitioned into long-term research, practice, and advocacy within the cultural and creative sectors, a focus that has now extended nearly three decades. Across this period, he has remained committed to voluntary, mission-driven work, emphasizing sustainable impact over formal recognition.

Through extensive practice—and having produced, directed, or supervised an estimated 60,000 to 70,000 original content works—Dr. Tan has developed a substantial body of insights and reflections. These materials are now being systematically curated and released in stages, as a gesture of appreciation to long-standing collaborators and supporters in Malaysia and abroad, and as a contribution to future-oriented discourse on social and economic transformation.

Recognizing that many transformational initiatives exceed the capacity of a single individual or generation, Dr. Tan emphasizes the importance of documentation, knowledge transfer, and institutional memory. His work is intended to serve as a practical reference framework for both urban and rural transformation efforts.

In recent years, Dr. Tan has been actively advancing an innovative “Rural–Industry–Academia” vocational education and collaboration model, aimed at nurturing locally grounded cultural and creative industries. This model seeks to strengthen industry–school partnerships, empower under-resourced rural youth, and translate cultural creativity into sustainable economic and social value.